Wat is schijnzelfstandigheid?

De discussie rondom schijnzelfstandigheid is de afgelopen jaren explosief toegenomen. Door strengere controles van de Belastingdienst en de handhaving van de Wet DBA worden zowel zzp’ers als opdrachtgevers steeds voorzichtiger.

Veel zelfstandigen merken inmiddels dat opdrachtgevers kritischer zijn geworden. In sommige sectoren worden zzp’ers zelfs geweigerd uit angst voor fiscale risico’s.

Maar wat is schijnzelfstandigheid precies? En belangrijker nog: hoe kun je als ondernemer aantonen dat je daadwerkelijk zelfstandig werkt?

Wat betekent schijnzelfstandigheid?

Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand officieel werkt als zzp’er, terwijl de feitelijke werksituatie sterke kenmerken heeft van loondienst.

Met andere woorden: op papier ben je ondernemer, maar in de praktijk lijkt de samenwerking op een normale arbeidsrelatie.

De Belastingdienst kijkt daarbij niet alleen naar contracten, maar vooral naar de dagelijkse praktijk.

Waar kijkt de Belastingdienst naar?

Er bestaat geen simpele checklist waarmee direct wordt vastgesteld of iemand schijnzelfstandig is. De beoordeling gebeurt op basis van meerdere factoren.

Onder andere deze punten spelen een belangrijke rol:

• Werk je voor meerdere opdrachtgevers?
• Bepaal je zelf hoe je het werk uitvoert?
• Loop je ondernemersrisico?
• Investeer je in je onderneming?
• Heb je vrijheid in werktijden en werkwijze?
• Gebruik je eigen materialen of gereedschappen?
• Ben je zelfstandig zichtbaar in de markt?
• Is er sprake van gezag of hiërarchische aansturing?

Hoe meer de situatie lijkt op een normale werknemer werkgever relatie, hoe groter het risico op schijnzelfstandigheid.

Waarom zorgt dit voor zoveel onrust?

Veel opdrachtgevers zijn bang voor:

• naheffingen van loonbelasting
• boetes en rente
• juridische discussies
• claims rondom loondienst
• reputatieschade

Daardoor worden zelfstandigen steeds vaker extra gecontroleerd voordat zij opdrachten krijgen.

In sommige branches zien we zelfs dat opdrachtgevers alleen nog willen werken met zzp’ers die hun ondernemerschap goed kunnen onderbouwen.

Alleen een KvK inschrijving is niet genoeg

Veel zzp’ers denken dat een KvK inschrijving, btw nummer en factuur voldoende zijn. In werkelijkheid kijkt de Belastingdienst veel verder.

Iemand kan officieel ondernemer zijn, maar alsnog als schijnzelfstandige worden gezien als de praktijk teveel lijkt op loondienst.

Juist daarom wordt het steeds belangrijker om aantoonbaar te maken dat je daadwerkelijk zelfstandig onderneemt.

Hoe kun je risico’s beperken?

Om risico’s rondom schijnzelfstandigheid te verkleinen is het belangrijk dat je jouw ondernemerschap actief kunt onderbouwen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• meerdere opdrachtgevers
• ondernemersinvesteringen
• eigen marketing en acquisitie
• vrijheid van uitvoering
• ondernemersrisico
• professionele bedrijfsvoering
• duidelijke zelfstandige positie richting opdrachtgevers

Hoe beter dit aantoonbaar is, hoe sterker je staat.

Waarom steeds meer zzp’ers en opdrachtgevers kiezen voor een screening

Steeds meer zelfstandigen en hun opdrachtgevers laten hun werksituatie vooraf toetsen om inzicht te krijgen in mogelijke risico’s rondom de Wet DBA.

Een onafhankelijke screening kan helpen om:

• risico’s vroegtijdig te signaleren
• verbeterpunten inzichtelijk te maken
• richting opdrachtgevers sterker over te komen
• aan te tonen dat je serieus bezig bent met zelfstandig ondernemerschap
• meer vertrouwen te creëren bij opdrachtgevers

Voor veel opdrachtgevers geeft dit extra zekerheid bij het inhuren van een zzp’er.

Het ZZP OK! Keurmerk

Het ZZP OK! Keurmerk ondersteunt zzp’ers en opdrachtgevers bij het inzichtelijk maken van risico’s rondom schijnzelfstandigheid en de Wet DBA.

Via een uitgebreide screening wordt beoordeeld in hoeverre een arbeidsrelatie kenmerken vertoont van zelfstandig ondernemerschap of mogelijk wijst op risico’s rondom schijnzelfstandigheid.

Tijdens deze screening wordt onder andere gekeken naar:

• opdrachtgeverschap
• ondernemersrisico
• vrijheid van uitvoering
• investeringen
• marktgedrag
• zelfstandige positionering
• werkwijze richting opdrachtgevers

Na afloop ontvangt de deelnemer inzicht in sterke punten en mogelijke verbeterpunten.

Bij een positieve beoordeling kan het keurmerk worden toegekend.

Waarom opdrachtgevers hier steeds vaker naar vragen

Opdrachtgevers zoeken steeds vaker naar manieren om risico’s beter beheersbaar te maken.

Een zzp’er die kan aantonen actief bezig te zijn met zelfstandig ondernemerschap en risicobeperking staat vaak sterker dan iemand die hier niets mee doet.

Juist in een markt waarin onzekerheid rondom de Wet DBA groeit, wordt aantoonbaarheid steeds belangrijker.

Conclusie

Schijnzelfstandigheid is een serieus onderwerp geworden voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers. De beoordeling draait niet alleen om contracten, maar vooral om de praktijk van de samenwerking.

Wie als zelfstandige professioneel wil ondernemen, doet er verstandig aan kritisch te kijken naar zijn werksituatie en actief te werken aan aantoonbaar ondernemerschap.

In een tijd waarin opdrachtgevers steeds kritischer worden, kan een onafhankelijke screening helpen om risico’s beter inzichtelijk te maken en sterker de markt op te gaan.